Wspólna pamięć, która łączy kolejne pokolenia mieszkańców Łochowa, Węgrowa, Wołomina i Radzymina – 82. rocznica bitwy pod Jerzyskami
Na leśnej polanie przy pomniku Armii Krajowej historia nie jest tylko datą. Widać ją w sztandarach, rozmowach rodzin i ciszy podczas Apelu Pamięci. W niedzielę, 23 sierpnia, mieszkańcy regionu spotkali się w Jerzyskach, aby uczcić poległych i przypomnieć znaczenie Akcji „Burza” oraz Święta Wojska Polskiego.
82. rocznica bitwy pod Jerzyskami – miejsce, data i historyczny kontekst
Uroczystości odbyły się w Jerzyskach, w gminie Łochów. Ich tematem była 82. rocznica bitwy pod Jerzyskami oraz pamięć o żołnierzach podziemia niepodległościowego. Obchody połączono ze Świętem Wojska Polskiego.
W dniach 13–15 sierpnia 1944 roku 1 Kompania 32 Pułku Piechoty Armii Krajowej Radzymińskiego Obwodu „Rajski Ptak” oraz pododdział Narodowych Sił Zbrojnych z Wołomina podjęły walkę z przeważającymi siłami niemieckiej 7 Dywizji Piechoty Wehrmachtu. Było to starcie o dużym znaczeniu dla lokalnej pamięci.
Warto podkreślić, że bitwy pod Jerzyskami nie można oddzielić od szerszego kontekstu Akcji „Burza”. Wspomnienie walk dotyczy nie tylko samego starcia, lecz także losów ludzi, którzy po wojnie byli represjonowani. Dlatego rocznica bitwy pod Jerzyskami ma wymiar rodzinny, lokalny i państwowy.
Uczestnicy i gospodarze obchodów
Gospodarzem wydarzenia był Burmistrz Łochowa Robert Gołaszewski. W obchodach wzięli udział mieszkańcy powiatów węgrowskiego i wołomińskiego, samorządowcy, grupy rekonstrukcyjne oraz przedstawiciele środowisk kombatanckich, patriotycznych i historycznych.
Obecni byli parlamentarzyści: Poseł na Sejm RP Maria Koc oraz Senator RP Maciej Górski. Powiat Węgrowski reprezentowali Wicestarosta Marek Renik i Wiceprzewodnicząca Rady Powiatu Brygida Górniaczyk.
W uroczystości uczestniczyła delegacja młodzieży z Międzyszkolnego Klubu Historycznego im. AK Ziemi Radzymińskiej z prezesem Władysławem Kolatorskim. Przybyli także: Koło ŚZŻAK „Rajski Ptak” w Radzyminie z prezesem Jerzym Bertą, Towarzystwo Przyjaciół Radzymina z prezesem Janem Wnukiem oraz prezes Okręgu Warszawa-Wschód ŚZŻAK Mirosław Widlicki.
NSZZ „Solidarność” Regionu Mazowsze reprezentowali Przewodniczący Dariusz Paczuski, Zastępca Przewodniczącego Krzysztof Kacprzak, Sekretarz Maciej Mechliński oraz Przewodniczący Oddziału Wołomin Józef Radzio.
Modlitwa, przemówienia i ceremonia wojskowa
Uroczystość rozpoczęła polowa Msza Święta w intencji poległych bohaterów. Liturgię odprawił Ksiądz Proboszcz. Oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Wojskowa z Siedlec. Wokół miejsca modlitwy stanęły liczne poczty sztandarowe szkół, jednostek OSP, instytucji i organizacji patriotycznych.
W przemówieniach powracał temat pamięci. Maria Koc wskazała, że wysoka frekwencja pokazuje przywiązanie mieszkańców do żołnierzy Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych.
„Zawsze, kiedy przyjeżdżam do Jerzysk, jest tutaj bardzo dużo ludzi. To świadczy o tym, że to wydarzenie, które miało tutaj miejsce 82 lata temu, jest Wam bardzo bliskie, że utożsamiacie się z żołnierzami Armii Krajowej, żołnierzami Narodowych Sił Zbrojnych, którzy tutaj walczyli, którzy tutaj polegli, którzy stąd poszli dalej walczyć, a potem byli represjonowani, bo wiemy, jakie losy były podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej”
Poseł przywołała także słowa Prezydenta Karola Nawrockiego dotyczące odpowiedzialności za pamięć kolejnych pokoleń.
„Pan Prezydent Karol Nawrocki, kiedy spotkał się z Powstańcami Warszawskimi, powiedział „To, co najcen- niejsze, co możemy Wam dać, to pamięć. Pamięć o waszych czynach, o Was, o bohaterach (...). Bez tej pamięci nie ma tożsamości, nie ma narodu, nie ma Polaków, nie ma Polski”
Senator Maciej Górski mówił o ciągłości pokoleniowej i wyborach młodzieży.
„Aby zapewnić pomyślność naszej Ojczyźnie, młodzież musi po prostu mądrze i dobrze wybierać. A wybór jest jeden: to jest dobro albo zło. Trzeba wybierać dobro. Wolna Polska jest dobrym wyborem. Tak jak powiedziała Pani Poseł, tylko Polakom zależy tak naprawdę na wolnej i silnej Polsce. Inne myślenie, że ktoś przyjdzie i coś zrobi dla Polaków, to po prostu infantylność i naiwność”
„Do lasu poszli najlepsi. I to jest dla nas wielkie zobowiązanie. Musimy wypełnić testament tych najlepszych żołnierzy i wybierać dobro”
Wicestarosta Marek Renik podkreślił, że pamięć o bohaterach jest nadal żywa. Mówił też o wsparciu dla współczesnych żołnierzy.
„Cieszę się, że ta uroczystość ma tak piękny wymiar, bo to znaczy, że te wartości, o których mówiliśmy, są Wam bliskie, że pamięć o bohaterskich żołnierzach Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych jest żywa, że dbamy o nią, że jesteśmy dziedzicami tych wartości, o które oni walczyli”
„Chciałbym Was zapewnić, Żołnierze, którzy nosicie na swoich mundurach orła w koronie i biało-czerwoną flagę, że za Wami stoimy my – samorządowcy i cywile. Jesteśmy z Wami i deklarujemy nasze wsparcie”
Medale „Pro Patria”, Apel Pamięci i złożenie kwiatów
Ważną częścią uroczystości było wręczenie Medali „Pro Patria”. Odznaczenia przyznał Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lech Parell za szczególne zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Polski. W imieniu Szefa Urzędu medale wręczył p. Grzegorz Gemzała.
Odznaczeni za pracę na rzecz pamięci
- Pani Elżbieta Lipińska.
- Pani Elżbieta Jarząbek, Dyrektor Szkoły Podstawowej im. W. Witosa w Gwizdałach.
- Pan major Bartosz Pawlik, Szef Wydziału Rekrutacji i Promocji WCR Garwolin.
- Pan Marcin Polak, Członek Koła ŚZŻAK w Siedlcach.
- Pan Rafał Lewandowski, Redaktor Tygodnika „Kurier W” i Przewodniczący Rady Programowej MKH im. AK Ziemi Radzymińskiej.
- Pan Jan Wnuk, Prezes Towarzystwa Przyjaciół Radzymina, Wiceprezes Koła ŚZŻAK „Rajski Ptak” i Honorowy Obywatel Radzymina.
Po ceremonii odznaczeń Oficer Żandarmerii Wojskowej odczytał Apel Pamięci. Następnie oddano salwę honorową. Wojskową oprawę zapewniły Kompania Honorowa Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim oraz Orkiestra Wojskowa z Siedlec.
Delegacje rządowe, samorządowe, służb mundurowych i organizacji społecznych złożyły wieńce oraz zapaliły znicze przy pomniku Armii Krajowej. Wśród obecnych byli przedstawiciele Żandarmerii Wojskowej, Zespołu ds. Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego oraz Stowarzyszenia LGD „Bądźmy Razem” z dyrektor Mariolą Kiełek.
To była spokojna, uporządkowana część obchodów. Kwiaty i znicze miały prostą wymowę. Przypominały o konkretnych ludziach oraz o odpowiedzialności za zachowanie pamięci.
Piknik historyczny na Polanie Pod Dębami
Po oficjalnej części uczestnicy przeszli na skraj lasu, w rejon Polany Pod Dębami. Tam odbył się piknik historyczny. Jego głównym punktem była inscenizacja potyczki z okresu II wojny światowej. Rekonstrukcja pokazała walkę polskich oddziałów Armii Krajowej i NSZ z wojskami Wehrmachtu pod Jerzyskami.
W inscenizacji uczestniczyli przedstawiciele wielu grup i organizacji. Byli wśród nich: Klub Strzelectwa Sportowego C22 z Łochowa, Muzeum Techniki Wojskowej i Użytkowej w Bielanach Wąsach – Stowarzyszenie Historyczno-Edukacyjne im. 7 Pułku Lansjerów Nadwiślańskich, Grupa Rekonstrukcji Historycznej Gruppe Mergen, 11 Grupa Operacyjna NSZ z Płocka oraz ŚZŻAK Okręg Warszawa-Wschód.
Wśród publiczności i uczestników obecni byli także przedstawiciele Rodzinnej Grupy Historycznej Szwadron Żandarmerii oraz 201. Ochotniczego Pułku Szwoleżerów z Radzymina. Obchody zakończył koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Marka Jaroszewskiego.
Podsumowanie gospodarza wydarzenia
Burmistrz Robert Gołaszewski podziękował uczestnikom i współorganizatorom. Jego słowa dobrze oddają sens spotkania: pamięć nie kończy się wraz z ostatnim punktem programu. Przechodzi na następne pokolenia.
„Wasza obecność, pamięć, modlitwa i zaangażowanie są najlepszym świadectwem, że historia i ofiara naszych przodków są ważne dla kolejnych pokoleń. Szczególne podziękowania kieruję do osób i instytucji, z którymi mamy zaszczyt współtworzyć rokrocznie to wydarzenie”
Relacja z obchodów pokazuje, że bitwy pod Jerzyskami pozostają ważnym elementem historii województwa mazowieckiego. Uroczystości łączą modlitwę, wojskowy ceremoniał, edukację i spotkanie mieszkańców. W ramach kolejnych rocznic warto dbać o dostępność, informacje i poprawę dostępu małej infrastruktury publicznej.
Cześć i Chwała Bohaterom
