Dwukadencyjność wójtów a wybory w powiecie wyszkowskim
Sejm odrzucił nowelizację Kodeksu wyborczego, która miała znieść dwukadencyjność wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Oznacza to, że obowiązujące ograniczenie definitywnie zamyka drogę do reelekcji czterem włodarzom gmin w powiecie wyszkowskim. Przepisy te zmuszają wieloletnich samorządowców do opuszczenia urzędów wraz z końcem bieżącej kadencji.
O losie samorządowych liderów zadecydował brak poparcia parlamentarnej większości dla propozycji liberalizacji prawa wyborczego. W powiecie wyszkowskim oznacza to konieczność przeprowadzenia gruntownej zmiany pokoleniowej w większości urzędów gminnych. Przed nowymi wyborami staną społeczności, w których obecni liderzy rządzili nieprzerwanie przez dekady.
Wynik głosowania w Sejmie i projekt nowelizacji Kodeksu wyborczego
Projekt zmian ustawowych mający znieść limit kadencji dla jednoosobowych organów wykonawczych gmin wniosło do laski marszałkowskiej Polskie Stronnictwo Ludowe w lipcu 2025 r. W czwartek, 22 października, Sejm zdecydował o odrzuceniu nowelizacji Kodeksu wyborczego w decydującym głosowaniu. W procedowaniu udział wzięło 437 posłów, a losy ustawy ważyły się do ostatnich chwil przed podliczeniem głosów.
Za przyjęciem projektu nowelizacji opowiedziało się 213 posłów, natomiast przeciw było 215 parlamentarzystów. Od głosu wstrzymało się dziewięciu posłów, co przypieczętowało porażkę inicjatywy zmierzającej do usunięcia barier reelekcyjnych. Niewielka różnica zaledwie dwóch głosów sprawiła, że prawo zachowało swój restrykcyjny kształt wobec szefów gmin.
My będziemy próbować inaczej, będziemy ograniczać kadencję parlamentarzystom, bo rozumiem, że jeżeli dzisiaj jest ograniczenie tylko dla samorządowców, to jest po prostu niesprawiedliwe. Trzeba zacząć od posłów i senatorów.
Lider ludowców zwrócił uwagę na asymetrię reguł prawnych obowiązujących w Polsce. Podczas gdy włodarze miast i wsi podlegają sztywnemu limitowi, mandat posła lub senatora można piastować bez żadnych ograniczeń czasowych. Spór o te zasady zdominował parlamentarną debatę nad ustrojem samorządowym.
Sejm zdecydował o pozostawieniu ograniczenia kadencji dla organów wykonawczych gmin.
Reformy z 2018 roku i podział organów samorządowych
Restrykcyjne reguły określające kadencyjność włodarzy wprowadziła Zjednoczona Prawica w 2018 r. Wówczas zdecydowano o wydłużeniu pojedynczej kadencji wójtów, burmistrzów, prezydentów oraz rad gmin do pięciu lat. Jednocześnie do prawa wyborczego dopisano twarde ograniczenie wskazujące, że najwyżsi wykonawczy włodarze gmin mogą tylko raz ubiegać się o reelekcję.
Wprowadzony model pozwala na sprawowanie urzędu przez maksymalnie dwie kadencje, czyli łącznie 10 lat. Zmiana ta stanowiła jeden z najistotniejszych kroków ustrojowych w polskiej administracji od czasu wielkiej reformy samorządowej przygotowanej przez rząd Jerzego Buzka. Nowe reguły nie objęły jednak wszystkich szczebli lokalnej władzy.
Przeciwko takiemu podziałowi otwarcie protestował Związek Gmin Wiejskich RP, którego prezesem jest Stanisław Jastrzębski. Organizacja ta określiła regulacje mianem demagogicznych i populistycznych, wskazując na sztuczne odsuwanie doświadczonych samorządowców. Zdaniem związku prawo powinno zostawiać suwerenną ocenę dorobku gospodarzy lokalnym społecznościom przy urnach wyborczych.
Włodarze czterech gmin z zakazem reelekcji
W powiecie wyszkowskim sejmowa decyzja ma natychmiastowe i bezpośrednie skutki polityczne. Przepisy wykluczają z kolejnego wyścigu wyborczego wójtów czterech gmin wiejskich. Dla dwóch z nich oznacza to pożegnanie z gabinetem po ponad dwóch dekadach nieprzerwanego zarządzania.
Najdłuższym stażem w powiecie legitymuje się Stanisław Jastrzębski, który urząd wójta gminy Długosiodło sprawuje od 24 lat w ramach swojej szóstej kadencji. Samorządowiec stoi na stanowisku, że o obsadzie stanowisk powinni rozstrzygać sami mieszkańcy, którzy regularnie wymieniają znaczną część kadr samorządowych w kraju. Zwraca również uwagę na problem zawodowy wójtów, którzy z racji zakazu prowadzenia działalności gospodarczej po zakończeniu kadencji muszą budować pozycję na rynku pracy od nowa.
Dwudziestolecie pracy na stanowisku wójta gminy Somianka obchodzi w tym roku Andrzej Żołyński, dla którego obecne rządy to piąta kadencja. Wójt wskazuje na poczucie zawodowego spełnienia oraz znaczenie pracy całego zespołu pracowników urzędu przez minione lata. Podkreśla przy tym wartość wyjścia ze strefy komfortu, zauważając jednocześnie, że wybory samorządowe są najbardziej transparentnym mechanizmem weryfikacji władzy.
| Gmina | Włodarz | Staż | Możliwość ubiegania się o reelekcję |
|---|---|---|---|
| Długosiodło | Stanisław Jastrzębski | Szósta kadencja | Brak prawnych możliwości startu |
| Somianka | Andrzej Żołyński | Piąta kadencja | Brak prawnych możliwości startu |
| Brańszczyk | Wiesław Przybylski | Druga kadencja | Brak prawnych możliwości startu |
| Zabrodzie | Krzysztof Jezierski | Druga kadencja | Brak prawnych możliwości startu |
Druga i zarazem ostatnia kadencja upływa również wójtowi gminy Brańszczyk Wiesławowi Przybylskiemu oraz wójtowi gminy Zabrodzie Krzysztofowi Jezierskiemu. Krzysztof Jezierski zaznaczał w wypowiedziach, że kandydując po raz pierwszy, nie wybiegał myślami ku kolejnym wyborom. Obecne ograniczenia prawne nie stanowią dla niego przedmiotu trosk i nie rzutują na codzienne wykonywanie obowiązków urzędowych.
Konsekwencje utrzymania limitu dla stabilności gmin
Odejście doświadczonych liderów rodzi pytania o ciągłość procesów inwestycyjnych i zarządzanie budżetami wiejskimi. W Długosiodle i Somiance zmiana na stanowisku wójta nastąpi po raz pierwszy w XXI wieku. Wieloletnie kontakty i znajomość procedur dotąd ułatwiały tym samorządom pozyskiwanie funduszy zewnętrznych na lokalne projekty drogowe i wodociągowe.
Na terenie całego powiatu wyszkowskiego prawo do ponownego ubiegania się o urząd zachowa jedynie dwóch samorządowców. O reelekcję będą mogli ubiegać się burmistrz Wyszkowa Piotr Płochocki oraz wójt gminy Rząśnik Marek Leszczyński. Sprawują oni swoje funkcje krócej, dzięki czemu limit dwóch kadencji nie blokuje ich startu w najbliższym plebiscycie.
Utrzymanie dwukadencyjności wymusza naturalne przewietrzenie kadr w samorządzie, lecz stawia wyzwanie przed nowymi włodarzami. Osoby obejmujące stery w gminach będą musiały przejąć trwające procedury przetargowe i plany zagospodarowania bez okresu ochronnego.
Dyskusja wokół ustawy uwypukliła także problem barier powrotu na rynek pracy przez byłych gospodarzy gmin. Konieczność rezygnacji z dotychczasowego zawodu przy jednoczesnym zakazie podejmowania działalności gospodarczej może zniechęcać wykształconych fachowców do ubiegania się o mandat. Taka sytuacja bezpośrednio wpływa na pulę kandydatów gotowych objąć stery w lokalnych urzędach.
Najczęściej zadawane pytania o dwukadencyjność wójtów
Kogo dokładnie obejmuje limit dwóch kadencji w samorządzie?
Ograniczenie dotyczy wyłącznie wójtów, burmistrzów i prezydentów miast wybranych w wyborach bezpośrednich. Osoby pełniące te funkcje mogą sprawować władzę maksymalnie przez dwie kolejne kadencje trwające po pięć lat.
Dlaczego starostowie i radni nie podlegają zasadzie dwukadencyjności?
Ustawodawca w 2018 roku ograniczył restrykcje wyłącznie do jednoosobowych organów wykonawczych gmin. Radni wszystkich szczebli, starostowie powiatów oraz marszałkowie województw mogą ubiegać się o reelekcję bez żadnych limitów czasowych.
Którzy włodarze w powiecie wyszkowskim mogą ponownie kandydować?
Prawo do startu w kolejnych wyborach zachowują burmistrz Wyszkowa Piotr Płochocki oraz wójt gminy Rząśnik Marek Leszczyński. Pozostali włodarze gmin wiejskich powiatu wyszkowskiego osiągnęli ustawowy limit sprawowania urzędu.
Jakim wynikiem zakończyło się głosowanie nad projektem PSL w Sejmie?
Sejm odrzucił projekt nowelizacji znoszącej dwukadencyjność stosunkiem głosów 215 przeciw do 213 za. W głosowaniu wzięło udział 437 posłów, a dziewięciu parlamentarzystów wstrzymało się od głosu.
Podsumowanie sytuacji samorządowej w powiecie
Odrzucenie projektu znoszącego dwukadencyjność oznacza głęboką wymianę kadr wykonawczych w powiecie wyszkowskim. Cztery z sześciu gmin powiatu będą zarządzane przez zupełnie nowych włodarzy. Wybory przyniosą kres wieloletnim rządom i zweryfikują przygotowanie lokalnych struktur do sprawowania władzy w zmienionych realiach.
Jesteś mieszkańcem powiatu wyszkowskiego?
Dowiedz się więcej o polityce i sprawach lokalnych na naszym profilu Facebook.
