Dzień Bajgla - Historia, Tradycje i Przepisy

15 stycznia to międzynarodowy Dzień Bajgla (Bagel Day) - święto, z którego Polacy mogą być szczególnie dumni. Ten chrupiący, drożdżowy przysmak w kształcie pierścienia ma bowiem polskie korzenie, choć dziś jest znany na całym świecie. Odkryj fascynującą historię bajgla, dowiedz się jak przygotować go w domu i poznaj tradycje związane z tym wyjątkowym wypiekiem.

Świeżo upieczone bajgle z różnymi posypkami - nieodłączny element Dnia Bajgla

Historia Bajgla - Z Krakowa na Cały Świat

Bajgiel to chrupka, drożdżowa bułka w kształcie bransoletki, której nazwa pochodzi od niemieckiego słowa "bougel" oznaczającego właśnie bransoletkę. Wszystko wskazuje na to, że ten przysmak został wymyślony w Krakowie, na Kazimierzu, przez społeczność żydowską.

Krakowski Kazimierz - miejsce, gdzie narodził się bajgiel

Pierwsze historyczne wzmianki o bajglach pochodzą z 1610 roku. Zgodnie z dokumentami z tego okresu, bajgle były wręczane jako prezent kobietom po narodzinach dziecka. Kształt bajgla symbolizował życie i ciągłość, a złocisty kolor skórki miał przynosić szczęście nowonarodzonemu dziecku.

Inna legenda mówi, że bajgiel był darem pochodzącym z Wiednia, przekazanym w ramach wdzięczności za zwycięstwo króla Jana Sobieskiego nad Turkami w 1683 roku. Według tej opowieści, żydowski piekarz upiekł dla króla bajgla w kształcie strzemienia końskiego na pamiątkę zwycięskiej bitwy.

Tradycyjny proces przygotowania bajgli - zanurzanie w gorącej wodzie przed pieczeniem

Jak Bajgle Podbiły Świat

Na początku XX wieku emigranci żydowscy z Polski rozpowszechnili bajgle w Nowym Jorku. Początkowo wypieki powstawały w małych piekarniach przy Hester i Rivington Street, gdzie nawlekano je na sznurek i sprzedawano na ulicach. Po kilku latach nowojorczycy tak zasmakowali w bajglach, że były one dostępne w ponad 300 piekarniach na Manhattanie.

Sprzedawca bajgli na ulicach Nowego Jorku, początek XX wieku

W 1927 roku pochodzący z Polski Harry Lender otworzył piekarnię z bajglami, jedną z pierwszych poza Nowym Jorkiem. Jego syn Murray rozwinął rodzinny biznes w globalną markę - w pełni zautomatyzował produkcję bajgli i oferował je w wersji mrożonej. Otworzył pierwszą fabrykę i na początku lat 60. zaczął je masowo dostarczać do supermarketów.

Dziś bajgle są popularne na całym świecie, choć miasto, które jest najbardziej znane z tych wypieków to wciąż Nowy Jork. Ciekawostką jest, że w tym mieście wypadki przy krojeniu bajgli są podobno jednym z najczęstszych powodów przyjęć na ostry dyżur!

Współczesny sklep z bajglami w Nowym Jorku

Obchody Dnia Bajgla

Dzień Bajgla (Bagel Day) obchodzony jest 15 stycznia. O pochodzeniu święta wiadomo tylko tyle, że wprowadzono je około 2000 roku. Jest to jednak popularne wydarzenie w USA, przy okazji którego wspomina się, że te przysmaki pochodzą z Polski.

Świętowanie Dnia Bajgla z przyjaciółmi przy różnorodnych bajglach i dodatkach

W Stanach Zjednoczonych piekarnie i sklepy organizują różne akcje związane z bajglami - są to przede wszystkim promocje i loterie z nagrodami. Można np. wygrać darmowe bajgle przez cały rok. Niektóre lokale część zysków ze sprzedaży bajgli z 15 stycznia przeznaczają na cele charytatywne.

W Polsce święto to jest obchodzone skromniej, ale coraz więcej piekarni i kawiarni zaczyna je celebrować, oferując specjalne promocje i organizując wydarzenia związane z bajglami.

Specjalne promocje na Dzień Bajgla przyciągają miłośników tego przysmaku

Bajgiel a Obwarzanek - Podobieństwa i Różnice

Bajgle często mylone są z krakowskimi obwarzankami, choć to dwa różne wypieki. Co je łączy, a co dzieli?

Bajgiel

• Rozpłaszczona bułka z małą dziurką w środku
• Miękki w środku, chrupiący na zewnątrz
• Jedzony z dodatkami jak kanapka
• 8-12 cm średnicy, ok. 4 cm grubości
• Przed pieczeniem gotowany we wrzątku

Obwarzanek

• Spiralnie skręcone ciasto w kształcie pierścienia
• Twardszy i bardziej chrupiący
• Jedzony bez dodatków, jako przekąska
• Większa dziura w środku
• Również obgotowywany przed pieczeniem

Oba wypieki mają swoje miejsce w polskiej tradycji kulinarnej i są zarejestrowanymi produktami regionalnymi. Obwarzanki mają dłuższą historię - pierwsze wzmianki o nich pochodzą już z XIV wieku, podczas gdy bajgle pojawiły się w dokumentach w XVII wieku.

Przepis na Tradycyjne Bajgle Krakowskie

Chcesz przygotować autentyczne bajgle krakowskie w domu? Oto sprawdzony przepis na około 10 sztuk.

Przygotowanie ciasta na bajgle wymaga dokładnego wyrabiania

Składniki:

Składniki na roztwór do gotowania:

• 600 ml wody
• 2 łyżki miodu
• 2 łyżki sody oczyszczonej
• 2 łyżeczki soli

Przygotowanie krok po kroku:

1. W misce wymieszaj mąkę, sól i drożdże. Dodaj wodę wymieszaną z miodem i wyrób gładkie, elastyczne ciasto (około 10 minut).
2. Przykryj ciasto i odstaw do wyrośnięcia na 2 godziny w ciepłym miejscu.
3. Podziel ciasto na 10 równych części i uformuj z nich kulki.
4. Spłaszcz każdą kulkę i zrób w środku dziurkę palcem, formując kształt bajgla.
5. Ułóż uformowane bajgle na blasze wyłożonej papierem do pieczenia i odstaw pod ściereczką na 1,5 godziny do wyrośnięcia.

Gotowanie bajgli w wodzie z dodatkiem miodu i sody to kluczowy etap przygotowania

6. W dużym garnku zagotuj wodę z miodem, solą i sodą.
7. Wkładaj bajgle do gotującej się wody na 2 minuty z każdej strony (łącznie 4 minuty).
8. Wyjmij bajgle łyżką cedzakową, ułóż na blasze, posmaruj żółtkiem i posyp ulubioną posypką.
9. Piecz w nagrzanym do 230°C piekarniku przez 5 minut, następnie zmniejsz temperaturę do 200°C i piecz jeszcze 15 minut.
10. Studź na kratce. Najlepiej smakują świeże, ale można je też zamrozić.

Z Czym Jeść Bajgle? Popularne Dodatki

Bajgle można jeść zarówno na słono jak i na słodko. Oto najpopularniejsze dodatki, które doskonale komponują się z tym wypiekiem:

Klasyczne

• Serek śmietankowy i łosoś wędzony
• Serek śmietankowy z szczypiorkiem
• Twarożek z rzodkiewką i ogórkiem
• Awokado z jajkiem i pomidorem

Na słono

• Pasta jajeczna z rukolą
• Hummus z warzywami grillowanymi
• Ser żółty z szynką i musztardą
• Pastrami z ogórkiem kiszonym

Na słodko

• Masło orzechowe z bananem
• Nutella z truskawkami
• Dżem i masło
• Miód z orzechami

Typowy bajgiel ma od 260 do 350 kalorii (sam wypiek, bez dodatków). Wartość kaloryczna zależy od wielkości i dodatków - bajgiel z serkiem śmietankowym i łososiem to około 450-500 kalorii, podczas gdy z samym dżemem to około 350-400 kalorii.

Bajgle z różnorodnymi dodatkami to doskonały pomysł na śniadanie lub brunch

Człowiek Bajgiel i Ciekawa Historia o Uczciwości

Z bajglami wiąże się interesująca historia, której bohaterem jest Paul Feldman, znany jako "Bagel Man" (Człowiek Bajgiel). Pracował on na kierowniczym stanowisku w Centrum Analiz Morskich, jednak pewnego dnia postanowił zmienić swoje zajęcie.

Paul Feldman - "Człowiek Bajgiel" i jego niecodzienny eksperyment społeczny

Feldman zaczął sprzedawać bajgle w biurach - zostawiał pudełko z wypiekami wraz ze skrzynką na płatności. Wszystko opierało się na zaufaniu pomiędzy nim a klientami. Po czasie zauważył, że bilans nie zawsze się zgadza, co skłoniło go do analizy uczciwości pracowników w różnych firmach.

Z jego obserwacji wynikło, że:

• Najmniej moralni byli ludzie na wysokich stanowiskach - najczęściej "zapominali" zapłacić
• Mniejsze firmy prezentowały wyższy poziom uczciwości niż duże korporacje
• Ładna pogoda sprzyjała uczciwości, brzydka prowokowała do oszustwa
• Ludzie chętniej płacili za bajgle podczas długich weekendów, z wyjątkiem Święta Dziękczynienia i Bożego Narodzenia

Ten niecodzienny eksperyment przyniósł Feldmanowi sporą sławę, do tego stopnia, że dziś znany jest przede wszystkim jako Bagel Man. Jego historia została opisana w książce "Freakonomics" i stała się interesującym studium przypadku z zakresu ekonomii behawioralnej.

Gdzie Znaleźć Najlepsze Bajgle w Polsce?

Choć bajgle mają polskie korzenie, przez lata były nieco zapomniane. Na szczęście w ostatnich latach przeżywają renesans i można je znaleźć w wielu miejscach w Polsce. Oto kilka lokalizacji, gdzie skosztujemy autentycznych bajgli:

Kraków

• Piekarnia "Bajgiel" na Kazimierzu
• Bagelmama w centrum miasta
• Krakowski Kredens - sieć sklepów z tradycyjnymi wyrobami

Warszawa

• Bułkę przez Bibułkę - sieć kawiarni
• Bagel Shop na Mokotowie
• Charlotte Menora w dzielnicy żydowskiej

Inne miasta

• Bajgiel Poznań w centrum Poznania
• The Bagel Shop we Wrocławiu
• Festiwale kulinarne i targi żywności regionalnej

Świętuj Dzień Bajgla 15 Stycznia!

Dzień Bajgla to doskonała okazja, by docenić ten wyjątkowy wypiek o polskich korzeniach. Niezależnie od tego, czy zdecydujesz się upiec bajgle samodzielnie, czy odwiedzić lokalną piekarnię, 15 stycznia warto celebrować ten przysmak, który z Krakowa trafił na stoły na całym świecie.

Dzień Bajgla to świetna okazja do spotkania z przyjaciółmi i wspólnego celebrowania tego przysmaku

Pamiętaj, że bajgle można przygotowywać na wiele sposobów i łączyć z różnorodnymi dodatkami. To elastyczne pieczywo, które sprawdzi się zarówno na śniadanie, lunch, jak i przekąskę. Eksperymentuj z różnymi posypkami i nadzieniami, by odkryć swoją ulubioną kombinację!