Powroty na wieś Mazowsze: Nowy trend migracji z Warszawy w głąb regionu

Coraz więcej osób z Mazowsza podejmuje decyzję, która jeszcze dekadę temu wydawała się niemożliwa. Po latach spędzonych w Warszawie czy na emigracji wracają do swoich małych, rodzinnych miejscowości. Jest też mnóstwo ludzi, którzy zmęczeni stolicą wyprowadzają się w głąb naszego regionu, do wsi, z których nie pochodzą.

Historia Marleny Przygodzkiej: Od Warszawy pod Pułtusk

Marlena Przygodzka pochodzi z Pułtuska, a jej mąż spod tego miasta. Do Warszawy przeprowadzili się za pracą. Kupili w stolicy mieszkanie, na peryferiach. W tym mieście przyszły na świat ich dzieci.

Decyzja o przeprowadzce na wieś

Kiedy odziedziczyłam działkę po babci pod Pułtuskiem, wtedy przyszła nam do głowy myśl, żeby ją wykorzystać na nasze potrzeby. Całe życie marzyłam o drewnianym domu, więc nadarzyła się świetna okazja, żeby to marzenie ziścić.

Alternatywa: Większe mieszkanie czy życie na wsi

Mieliśmy alternatywę: albo kupić większe mieszkanie w Warszawie albo przeprowadzić się do naszego domu na wsi. Mieszkania w stolicy bardzo wtedy zdrożały.

W dodatku nasz młodszy syn, który skończył przedszkole, nie został przyjęty do szkoły, do której uczęszczało już starsze dziecko. Dowożenie dzieci w stolicy do szkół to droga przez mękę, stanie w korkach, ogromna presja czasu.

Na dodatek szkoły w dzielnicy, w której mieszkali śmy, są przepełnione. Nauka odbywa się na dwie zmiany. To wszystko złożyło się na ich decyzję o przeniesieniu się pod Pułtusk na stałe.

Nowe życie po przeprowadzce

Przeprowadzili się tam jesienią roku dwa tysiące dwudziestego piątego. I dziś nie żałują tej decyzji. Ich dzieci uczą się w najlepszej pułtuskiej podstawówce, tej samej, do której uczęszczała pani Marlena.

Tu się nie musimy spieszyć, wszędzie mamy blisko. Mieszkamy pod lasem, więc korzystamy na co dzień z ciszy i bliskości natury. Jedyną niedogodnością jest to, że pani Marlena musi dojeżdżać do pracy w Warszawie.

Ale jej mąż, który też pracował w stolicy, przebranżowił się i znalazł pracę na miejscu. I tę zmianę ocenia zdecydowanie na plus.

Nowe trendy demograficzne: Powroty na wieś Mazowsze w danych GUS

To jedna z wiele osób takich historii na Mazowszu. Ale zanim przejdziemy do kolejnych, spojrzymy jeszcze na to zjawisko z lotu ptaka, próbując uchwycić główne trendy demograficzne w naszym regionu.

Zjawisko suburbanizacji

Polega ono na przenoszeniu się mieszkańców miast na tereny podmiejskie, z mieszkanie w bloku do domku na wsi. Suburbanizacja przybrała na Mazowszu masową skalę, zwłaszcza w aglomeracji warszawskiej, ale dotyka niemal wszystkich mazowieckich miast.

Wyludnia się też wiele bardziej oddalonych od miast gmin wiejskich, szczególnie tych peryferyjnie położonych. Ale w naszym województwie jest jeszcze jeden bardzo ciekawy trend.

Powroty po latach emigracji

Coraz więcej osób, po latach spędzonych w Warszawie czy na emigracji wraca do swych małych, rodzinnych miejscowości. I nie są to tylko emeryci. Od czasów pandemii i upowszechnienia się pracy zdalnej jest też mnóstwo ludzi, które zmęczone Warszawą przenoszą się w głąb Mazowsza.

Historia Ewy Szczepańskiej: Tańsza wieś, lepsza jakość życia

Tak było w przypadku Ewy Szczepańskiej i Jadwigi Księżopolskiej, liderek Fundacji Wkra Możliwości. Byłam w trzeciej ciąży, wynajmowaliśmy mieszkanie i chcieliśmy kupić własne lokum.

Pandemia jako punkt zwrotny

Ale podczas pandemii wypowiedziano nam umowę najmu i w związku z tym pomieszkiwaliśmy u teściów. Sąsiadce z dołu bardzo przeszkadzały nasze dzieci. I wtedy stwierdziliśmy, że w nowym mieszkanie może być podobnie, że lepszy będzie dom.

To piękne tereny. Kupili dom w stanie deweloperskim, a z przyznanego przez bank kredytu starczyło im nie tylko na wykończenie domu, ale też na zakup pompy ciepła i fotowoltaiki.

Jadwiga Księżopolska: Warszawianka na wsi

Przyjaciółka pani Ewy, Jadwiga Księżopolska, jest rodowitą Warszawianką. Zanim przeprowadziła się do wsi Kadłubówka w gminie Nowe Miasto, całe życie mieszkała w Warszawie.

Ona także wynajmowała z mężem mieszkanie w stolicy i jej również marzył się dom. Koszty wynajmu mieszkanie w Warszawie były tak wysokie, że zdecydowali się na własny dom na wsi.

Anna Elsner: Powrót do rodzinnej wsi po dwunastu latach

Historia Anny Elsner, sołtyski Woli Cygowskiej i szefowej tamtejszego KGW, to kolejny przykład powrotu w rodzinne strony. Pani Anna ze swojej wsi, Woli Ręczajskiej w gminie Poświętne, wyprowadziła się w wieku osiemnastu lat.

Rodzina jako priorytet

Szczególnie nasiliło się to, gdy założyłam już własną rodzinę. Wtedy też zaczęłam rozmawiać z mężem o wyprowadzce poza miasto. Mój mąż wychował się na Śląsku, zawsze mieszkał w mniejszym lub większym mieście i nie do końca podzielał mój optymizm.

Zależało mu na dobrym dojeździe do pracy w Warszawie. Najpierw więc wyprowadzili się z Warszawy do podwarszawskich Ząbek, a ostatecznie w roku dwa tysiące szesnastym do wsi Wola Cygowska, która sąsiaduje z rodzinną miejscowością pani Anny.

Szkoła jako czynnik decydujący

Szalę przechylił ich najstarszy syn, który miał rozpocząć naukę w szkole podstawowej. W Ząbkach było bardzo dużo dzieci, klasy przepełnione. Baliśmy się, czy uda nam się zapisać dziecko do szkoły.

A tymczasem z mojej wiejskiej podstawówki przyszło zaproszenie do tej placówki. Dodatkowo mój mąż od jakiegoś czasu pracował wyłącznie zdalnie. Taki splot zdarzeń wpłynął na naszą szybką decyzję.

W czerwcu znaleźliśmy w Woli Cygowskiej nieruchomość do zakupu, a w sierpniu urodziłam córkę i zapisałam najstarszego syna do mojej podstawówki w Poświętnem.

Powrót do korzeni

Anna Elsner dodaje, że choć w tym wszystkim było sporo szaleństwa, to ona czuła się bezpiecznie. W gminie Poświętne mieszkała i nadal mieszka jej rodzina, ma tu głęboko zapuszczone korzenie.

Sekretarką była dziewczyna, z którą chodziła do podstawówki, a wychowawcą syna została osoba z jej rodziny. Kiedyś bardzo chciałam uciec ze wsi, a już jako dojrzała kobieta, pragnąca dać swojej rodzinie to, co najlepsze, jeszcze bardziej chciałam na wieś wrócić.

Które gminy przyciągają nowych mieszkańców

Powroty w rodzinne strony i wyprowadzki w głąb Mazowsza przybrały w naszym regionu już naprawdę dużą, zauważalną w danych GUS, skalę. Jest już sporo takich mazowieckich gmin, które nie są w bezpośrednim sąsiedztwie Warszawy i innych miast.

Gminy z dobrym połączeniem komunikacyjnym

W należącej do tego grona gminie Nadarzyn liczba mieszkańców w latach dwa tysiące dziesięć – dwa tysiące dwadzieścia cztery wzrosła o sześćdziesiąt jeden procent. W gminie Żabia Wola o pięćdziesiąt sześć procent.

Prażmów – o czterdzieści trzy procent, Jaktorów i Radziejowice – po dwadzieścia siedem procent, a Klembów o dwadzieścia pięć procent.

Gminy z dalszym dojazdem również zyskują

Ale są też takie miejscowości, z których jest jeszcze dalej do Warszawy, a mimo to do nich też przeprowadza się więcej osób niż wyprowadza. To między innymi gminy: Grabów nad Pilicą, Górzno, Pokrzywnica, Osieck, Kołbiel, Puszcza Mariańska czy wspomniane już wyżej Poświętne i Joniec.

Gmina Puszcza Mariańska

Dużo nowych mieszkańców napływa też do gminy Puszcza Mariańska. Jej wójt, Krzysztof Boryna, mówi, że dzieje się tak z paru powodów. Gmina ma dobre i szybkie połączenie z Warszawą.

Kolejowe – Kolejami Mazowieckimi, a drogowe – przez trasę ekspresową S8 i autostradę A2. Mieszkańców przyciągają też walory rekreacyjne gminy i jej okolic.

Jest tam Puszcza Bolimowska, park krajobrazowy, rezerwaty natury, malownicza rzeka Rawka. Samorząd gminny reaktywował niedawno dom kultury w Puszczy Mariańskiej, więc zaczęło się tam toczyć także życie kulturalne.

W niedalekim sąsiedztwie, w centrach logistycznych w gminach Mszczonów i Wiskitki, są setki miejsc pracy. Nie trzeba więc dojeżdżać do stolicy, by mieć zatrudnienie.

Pandemia jako punkt zwrotny

I to wszystko, w połączeniu z niższymi niż bliżej Warszawy cenami działek sprawia, że w gminie powstaje dużo nowych domów. Punktem zwrotnym była pandemia, bo wtedy ludzie zaczęli masowo kupować tam działki i to cały czas trwa.

Podobnie jest w innych miejscowości, które mają malownicze tereny.

Wyzwania życia na wsi: Realistyczny obraz

Ten sielski obrazek zakłóca w niektórych przypadkach tylko jedno. Ewa Szczepańska i Jadwiga Księżopolska, zanim przeprowadziły się na wieś, mieszkały tylko w mieście. Nie znały realiów wiejskiego życia.

Negatywnie zaskoczył je w nowym miejscu zamieszkania brak transportu publicznego. Wszędzie trzeba jeździć własnym autem, na zakupy, do lekarza, do urzędu, ale i dowozić dzieci do szkoły czy na zajęcia dodatkowe do najbliższego miasta.

Bo takich zajęć, w bardzo wiele osób gminach wiejskich, na miejscu nie ma. I podobnie jest z ofertą dla mam z małymi dziećmi.

To dlatego Ewa Szczepańska założyła Fundację Wkra Możliwości, która w pierwszej kolejności zaczęła organizować kluby malucha. W których mamy mogły zostawić swe pociechy na jakiś czas.

Potem fundacja, do której dołączyła Jadwiga Księżopolska, zrealizowała wiele innych projektów. Polegających na organizacji dodatkowych zajęć dla dzieci.

To podziałało mobilizująco na tamtejsze lokalne społeczności. I dziś dzieje się tam, w tej sferze, dużo więcej niż wcześniej. Wiejskie przedszkola organizują półkolonie w ferie.

Wsparcie dla nowych mieszkańców wsi

Jeśli zastanawiasz się nad przeprowadzką na wieś na Mazowszu, warto poznać organizacje wspierające integrację nowych mieszkańców. Fundacja Wkra Możliwości działa w gminach Joniec i Nowe Miasto, oferując pomoc w adaptacji do wiejskiego życia.

Poprawa infrastruktury na mazowieckiej wsi

Na koniec warto dodać jeszcze jedno: w ostatnich dwóch dekadach infrastruktura w większości mazowieckich gmin wiejskich bardzo się poprawiły. Drogi, chodniki, kanalizacja, wodociągi, oświetlenie uliczne – te elementy rozwinęły się znacząco.

Szkoły i przedszkola, baza sportowa w większości mazowieckich gmin wiejskich bardzo się poprawiły. I często niczym nie różnią się już od tego, czym dysponują miasta.

Dostęp do kanalizacji i wodociągów w gminach wiejskich wzrósł dramatycznie w ostatnich latach. To podstawa komfortu życia, która wcześniej była dostępna głównie w miastach.

Janina Ewa Orzełowska, członkini zarządu województwa mazowieckiego (klub TD PSL-PL2050):

Mazowsze staje się dziś miejscem powrotów do spokoju, natury i lokalnych wspólnot. Coraz więcej osób dostrzega potencjał życia poza miastem, a naszym zadaniem jest tworzenie warunków, które sprzyjają tym zmianom.

Wspieramy rozwoju obszarów wiejskich poprzez inwestycje w infrastrukturę, poprawę jakości życia oraz wzmacnianie lokalnych społeczności. Dzięki temu mazowiecka wieś zyskuje nową energię i staje się atrakcyjnym miejscem do życia i rozwoju. To przestrzeń, w której tradycja harmonijnie łączy się z nowoczesnością.

Praca zdalna jako katalizator zmian

Od czasów pandemii praca zdalna stała się trwałym elementem rzeczywistości zawodowej. To umożliwiło wiele osób przeprowadzkę na wieś bez rezygnacji z dobrze płatnej pracy w stolicy.

Praca hybrydowa jako standard

Artur Pozorek, zastępca dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie, zauważa: Najczęstszą formą pracy zdalnej jest obecnie praca hybrydowa, która bardzo u nas się upowszechniła.

Po ustaniu obostrzeń pandemicznych był lekki odwrót od niej, ale już w roku dwa tysiące dwudziestym drugim ta tendencja się zmieniła. I praca hybrydowa stała się trwałym elementem naszej rzeczywistości.

Infrastruktura internetowa

To sprawia, że dziś można mieć dobrą pracę mieszkając z dala od dużego miasta. Sprzyja temu także rozwoju infrastruktury drogowej i telekomunikacyjnej, w tym szerokopasmowych sieci internetowych.

Rynek pracy poza Warszawą

Niskim bezrobociem może na Mazowszu pochwalić się dziś nie tylko aglomeracja warszawska. Ale także między innymi Siedlce i okalające ją gminy oraz powiaty: grójecki, sochaczewski, wyszkowski, łosicki i sokołowski.

Koniec emigracji za granicę

Według ostatnich danych GUS prawie ustała emigracja z Mazowsza za granicę, a jest za to już sporo powrotów z emigracji. Mazowszanie wracają nie tylko do dużych miast, ale też do wiele osób mniejszych miejscowości.

Rozwój centrów logistycznych, parków przemysłowych i firm oferujących pracę zdalną sprawia, że nie trzeba już dojeżdżać do Warszawy. By znaleźć dobrze płatną pracę. Lokalne rynki pracy się rozwijają.

Programy wsparcia dla gmin wiejskich

Samorząd Województwa Mazowieckiego ma ponad dwadzieścia programów wsparcia. Które w dużym stopniu adresowane są do gmin wiejskich i dzięki którym podnosi się jakość życia na tych terenach.

Między innymi poprzez dofinansowanie inwestycji infrastrukturalnych i budowy świetlic wiejskich. Jednym z tych programów jest Instrument Wsparcia Inwestycji Samorządowych Mazowsze pomaga.

Programy obejmują także wsparcie dla lokalnych przedsiębiorców, rozwoju turystyki wiejskiej i agroturystyki. To tworzy dodatkowe miejsca pracy i przyciąga inwestycje na tereny wiejskie.

Mazowiecka wieś zyskuje nowych mieszkańców

Trend powrotów na wieś Mazowsze i migracji z Warszawy w głąb regionu to już nie jednostkowe przypadki, ale widoczne zjawisko demograficzne. Historie Marleny Przygodzkiej, Ewy Szczepańskiej, Jadwigi Księżopolskiej i Anny Elsner pokazują różne ścieżki prowadzące do tej samej decyzji.

Czynniki sprzyjające trendowi

Kilka kluczowych czynników sprawiło, że powroty na wieś stały się masowym zjawiskiem. Po pierwsze: rozwoju infrastruktury drogowej, zwłaszcza dróg ekspresowych skracających czas dojazdu do Warszawy.

Po drugie: upowszechnienie pracy zdalnej i hybrydowej, umożliwiające pracę dla warszawskich firm bez codziennych dojazdów. Po trzecie: astronomiczne ceny mieszkań w Warszawie, które wypychają rodziny z miasta.

Po czwarte: poprawa infrastruktury wiejskiej – szkoły, przedszkola, drogi, kanalizacja, internet – które niczym już nie ustępują miejskim. Po piąte: programy wsparcia samorządu województwa, które finansują rozwoju wsi.

Wyzwania do pokonania

Nie wszystko jest jednak idealne. Brak transportu publicznego, konieczność posiadania samochodu, ograniczona oferta zajęć dodatkowych dla dzieci to realne wyzwania. Ale jak pokazuje przykład Fundacji Wkra Możliwości, lokalne społeczności potrafią same organizować się i rozwiązywać te problemy.

Dane demograficzne nie pozostawiają wątpliwości – mazowiecka wieś ma przyszłość. Gminy takie jak Nadarzyn, Żabia Wola czy Prażmów notują wzrosty liczby mieszkańców o kilkadziesiąt procent. Ale również miejscowości bardziej oddalone, jak Joniec czy Puszcza Mariańska, przyciągają nowych mieszkańców.

To przestrzeń, która harmonijnie łączy się tradycję z nowoczesnością. Gdzie można mieć i spokój natury, i dostęp do dóbr cywilizacji. Gdzie dzieci uczą się w małych klasach, a rodzice mogą pozwolić sobie na dom z ogrodem.

Mazowiecka wieś przestaje być synonimem zacofania i braku perspektyw. Staje się miejscem świadomego wyboru dla coraz większej liczby osób, które cenią sobie jakość życia ponad prestiż wielkomiejskiego adresu. I ten trend, jak wszystko wskazuje, będzie się tylko nasilał.