Zagospodarowanie alejek Cmentarza Miejskiego w Wyszkowie: prywatna modernizacja i pytania o wspólną przestrzeń

Jedna z bocznych alejek na Cmentarzu Miejskim w Wyszkowie została kompleksowo utwardzona dzięki prywatnym środkom osób, które mają w tej części groby bliskich. Pojawiły się betonowe płyty, trawnik i nowe elementy małej architektury. Jednocześnie nie ma planu ani harmonogramu modernizacji wszystkich bocznych alejek. To rodzi pytania o równe zasady, bezpieczeństwo i przyszły wygląd nekropolii.

Różny standard alejek na cmentarzu miejskim przy ul. Pułtuskiej

Na cmentarzu miejskim przy ul. Pułtuskiej poszczególne alejki mają różny standard. Część z nich to zwykłe ciągi porośnięte trawą. Przy innych rodziny na własny koszt wysypały przestrzeń wokół mogił kamieniem albo grysem.

W ostatnich tygodniach jedna z bocznych alejek wyraźnie odróżniła się od pozostałych. Została utwardzona i zagospodarowana. Wykonano estetyczne płyty betonowe, uporządkowano trawnik oraz dodano elementy małej architektury.

Modernizacja widoczna na tle sąsiednich ciągów

Różnica jest łatwa do zauważenia. Przy jednej alei można przejść po płytach, a przy innej trzeba poruszać się po trawie lub luźnym kruszywie. Sama zmiana poprawia wygląd konkretnego miejsca, ale nie rozwiązuje problemu całego terenu.

Właśnie ten kontrast stał się początkiem dyskusji wśród mieszkańców. Tematem nie jest wyłącznie estetyka. Chodzi także o to, kto może decydować o wyglądzie infrastruktury należącej do miejskiego cmentarza.

Prywatne środki, wspólna infrastruktura i reakcje mieszkańców

Inicjatywa wyszła od osób posiadających groby swoich bliskich przy tej alei. To one zorganizowały przedsięwzięcie i pokryły jego koszty. Wykonawcę wybrali inicjatorzy.

Część mieszkańców określa nową nawierzchnię jako „aleja zasłużonych”. Ich zdaniem prywatne finansowanie nie powinno samo w sobie przesądzać o zmianach w miejskiej przestrzeni.

„Dla mnie jest to oburzające. To nie jest prywatna nieruchomość, gdzie każdy może urządzać sobie przestrzeń jak mu się podoba. To zarządca cmentarza powinien zagospodarować go i to w sposób spójny i jednolity dla całej przestrzeni. Jak to będzie teraz wyglądało, gdy każdy zacznie sobie urządzać alejki według własnego widzi mi się?”

Inni mieszkańcy patrzą na prace jako na oddolną poprawę warunków dojścia do grobów. Spór dotyczy więc zarówno efektu, jak i modelu podejmowania decyzji.

„Ten cmentarz będzie wyglądał jak mozaika, a chyba nie o to chodzi?”

Co odpowiada Wyszkowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego?

Wyszkowskie Towarzystwo Budownictwa Społecznego, czyli WTBS, potwierdza, że przedsięwzięcie było oddolną inicjatywą. Spółka nie finansowała przebudowy. Nadzór dotyczył zgodności wykonanych prac z przedstawionym projektem.

„Realizacja przedsięwzięcia była wynikiem oddolnej inicjatywy osób posiadających groby swoich bliskich przy tej alei, które zadeklarowały sfinansowanie prac ze środków własnych. Przebudowa została w całości sfinansowana ze środków prywatnych osób, które wystąpiły z inicjatywą wykonania prac. Wyszkowskie TBS Sp. z o.o. nie finansowało realizacji przedsięwzięcia”.

Według WTBS wykonawcę wybrali inicjatorzy, a spółka sprawowała nadzór nad realizacją w zakresie zgodności z projektem. To oznacza, że udział zarządcy polegał na akceptacji i kontroli prac, a nie na ich finansowaniu.

Nie ma harmonogramu dla wszystkich alejek

Obecnie nie obowiązuje plan zagospodarowania przewidujący modernizację wszystkich bocznych alei cmentarnych. Nie ma także odrębnego harmonogramu takich prac.

Istnieje koncepcja architektoniczna układu komunikacji wewnętrznej całego cmentarza miejskiego. Ma ona jednak charakter koncepcyjny. Nie jest harmonogramem realizacji inwestycji.

„Ewentualne przyszłe modernizacje mają zależeć od bieżących potrzeb, możliwości organizacyjnych oraz środków finansowych pozostających do dyspozycji gminy”.

Bezpieczeństwo, dostępność i latarnie na środku alejki

WTBS wskazuje, że celem robót była przede wszystkim poprawa stanu technicznego nawierzchni. Chodziło o usunięcie nierówności utrudniających poruszanie się, zwiększenie bezpieczeństwa osób odwiedzających cmentarz oraz poprawę dostępności ciągu komunikacyjnego.

Spółka podkreśla znaczenie osób starszych i osób o ograniczonej mobilności. Wskazuje także na walor estetyczny wykonanych prac.

Mieszkańcy mają jednak własne obserwacje. Ich zdaniem betonowe płyty nie muszą automatycznie poprawiać dostępności dla osoby poruszającej się na wózku. Sposób wykonania nawierzchni może, według nich, utrudniać dojście do grobów.

Kontrowersje wokół oświetlenia

Osobne pytania dotyczą latarni ustawionych na środku alejki. Mieszkańcy zastanawiają się, czy nie są one przeszkodą oraz czy nie utrudniają przejazdu pojazdom służb ratunkowych.

„Wykonane roboty nie spowodowały ograniczenia dostępności komunikacyjnej terenu cmentarza ani pogorszenia możliwości prowadzenia ewentualnych działań ratowniczych w stosunku do stanu istniejącego przed wykonaniem modernizacji”.

„Wykonane prace polegały na odtworzeniu i utwardzeniu istniejącej nawierzchni ciągu pieszego i nie wiązały się ze zmianą układu komunikacyjnego cmentarza ani zmianą parametrów istniejącej alei”.

Według mieszkańców przy ocenie inwestycji trzeba brać pod uwagę nie tylko formalną szerokość alei. Liczy się także praktyczna możliwość przejazdu większego pojazdu, zwłaszcza w sytuacji awaryjnej.

Kto następny i kto powinien decydować o wyglądzie cmentarza?

WTBS nie wyklucza, że kolejne inicjatywy będą rozpatrywane indywidualnie. W praktyce następne grupy osób mogą występować z propozycjami zagospodarowania innych alejek.

Taki sposób działania daje możliwość reagowania na lokalne potrzeby. Jednocześnie rodzi pytania o równe zasady, udział zarządcy i ryzyko uznaniowości. Mieszkańcy mogą pytać, dlaczego jeden projekt uzyskał zgodę, a inny miałby jej nie otrzymać.

„A wtedy może pojawić się problem spójności całego cmentarza. Jedna alejka w płytach, druga wysypana jasnym grysem, kolejna ciemnym kamieniem, następna pozostawiona w dotychczasowym stanie. Czy tak powinno wyglądać zagospodarowanie miejskiej nekropolii?”

Granica między grobem a wspólną aleją

Groby należą do konkretnych osób. Rodziny mogą dbać o ich otoczenie w zakresie przewidzianym przez regulamin nekropolii. Alejki i infrastruktura komunikacyjna są jednak częścią miejskiego cmentarza. Za jego funkcjonowanie odpowiada zarządca.

Najważniejsze pytanie brzmi więc: gdzie kończy się prawo rodziny do zadbania o miejsce pochówku, a zaczyna kompetencja WTBS do decydowania o wspólnej przestrzeni? Sama liczba osób finansujących roboty nie rozstrzyga tego problemu.

Szerszy kontekst finansowy gminy

W 2024 roku gmina Wyszków uzyskała pozwolenie na budowę pierwszego etapu kolumbarium. Pozwolenie jest ważne przez trzy lata. Obecnie nie mówi się jednak o planowanej budowie kolumbarium czy łąki pamięci, ponieważ gotowe projekty czekają z powodu braku pieniędzy.

„Gmina Wyszków ma sukcesywnie, w miarę posiadanych środków finansowych i występujących potrzeb, podejmować działania służące utrzymaniu oraz poprawie stanu technicznego infrastruktury cmentarza, przy racjonalnym gospodarowaniu środkami publicznymi”.

W przypadku omawianej alejki pieniędzy publicznych nie wydano. Spór dotyczy jednak zasad obowiązujących w miejskiej, wspólnej przestrzeni. Czy wygląd cmentarza powinien kształtować zarządca według jednolitej koncepcji, czy poszczególne grupy rodzin, które zdecydują się zapłacić za takie prace?