Kryzys finansowy Wyszkowskiego Ośrodka Kultury „Hutnik”

„Nie mamy za co żyć. W każdym miesiącu pytam księgowej, czy nam starczy na pensje” – mówił dyrektor Wiktor Czajkowski podczas posiedzenia Komisji Kultury, Sportu i Przestrzeni Publicznej 20 sierpnia. Za tym zdaniem stoją konkretne liczby, odwołane wydarzenia, przeciążony zespół i budynek, który wymaga kolejnych inwestycji.

Co wiadomo o sytuacji WOK „Hutnik”

Materiał porządkuje informacje przedstawione przez dyrektora podczas posiedzenia komisji. Opisuje finanse, zatrudnienie, działalność programową, remonty i ograniczenia lokalowe.

Fakty, dane i cytaty zostały oddzielone od wniosków redakcyjnych. Artykuł nie zawiera stanowiska burmistrza, ponieważ nie zostało ono przedstawione w przekazanym materiale.

Dotacja niższa o kilkaset tysięcy złotych

Według wypowiedzi dyrektora WOK otrzymał w tym roku dotację kilkaset tysięcy złotych niższą niż rok wcześniej. Obecna dotacja z budżetu gminy wynosi 2 mln zł rocznie.

Po odliczeniu stałych kosztów na działalność statutową pozostaje mniej niż 10 tys. zł miesięcznie. To środki na wydarzenia, zajęcia, materiały i inne działania programowe.

Dyrektor oceniał, że dotacja jest o 50–70 proc. niższa niż w ośrodkach kultury w okolicy. Jego zdaniem na samo funkcjonowanie i rozwój placówki potrzeba co najmniej 2,5 mln zł.

Koszty stałe ograniczają działalność statutową

Wysokość dotacji nie oznacza kwoty, którą można swobodnie przeznaczyć na imprezy. Najpierw trzeba opłacić pensje, media, utrzymanie budynku, obsługę i bieżące zobowiązania.

W praktyce na program pozostaje niewielka suma. Każde większe wydarzenie może więc wpływać na możliwość organizacji następnych imprez.

• dotacja z budżetu gminy: 2 mln zł rocznie;
• mniej niż 10 tys. zł miesięcznie na działalność statutową po kosztach stałych;
• oczekiwana kwota na funkcjonowanie i rozwój: co najmniej 2,5 mln zł;
• ocena dyrektora: dotacja niższa o 50–70 proc. niż w pobliskich ośrodkach.

Nowy cennik jako sposób na przychody

Jednym z planowanych działań jest kolejna zmiana cennika wynajmu pomieszczeń i usług WOK. Dyrektor zapowiadał, że podwyżka może wejść w życie jeszcze w tym roku.

Rozważana jest także zmiana ceny biletu do kina z 18 do 20 zł. Bilety ulgowe mają zostać zachowane.

Poprzednia podwyżka, wprowadzona prawie rok temu, zwiększyła przychody z wynajmu o około 20 tys. zł – ze 103 tys. zł. Stało się to mimo mniejszej liczby wynajmów. Według dyrektora mniejsza liczba umów dała też ośrodkowi więcej czasu na własne zajęcia.

Odwołane imprezy i balansowanie na linie

Z powodu braku pieniędzy WOK zrezygnował z części planów. We wrześniu nie odbył się plenerowy koncert znanego artysty.

Od jesieni ośrodek planuje organizować podwójne koncerty. Ma to zwiększyć dostępność dla mieszkańców, lecz równocześnie podnosi ryzyko finansowe. Jeśli wydarzenie nie sprzeda się wystarczająco dobrze, może zabraknąć pieniędzy na następne.

„To jest balansowanie na linie, bo jak się nie sprzeda jakiś koncert, to nie będę miał pieniędzy na zrobienie kolejnego”.

Jak czytać dane o budżecie

Same kwoty nie pokazują całej sytuacji. Ważne są także koszty stałe, liczba pracowników, rozmiar budynku, liczba wydarzeń i przychody z wynajmu.

Mały zespół i wiele obowiązków

Problemy finansowe przekładają się na zatrudnienie. WOK ma obecnie troje pracowników merytorycznych. Organizacją imprez zajmują się dwie osoby.

W strukturze są także 2,5 etatu osób sprzątających, dwóch portierów, pół etatu głównej księgowej oraz 1,5 etatu w kasie.

Dyrektor mówił, że pracownicy wykonują zadania z kilku stanowisk. Sekretarka jest jednocześnie księgową. Kierownik programowy pisze projekty, organizuje imprezy i zajmuje się wynajmem. Animator prowadzi warsztaty i zajęcia.

Wynagrodzenia i przeciążenie pracowników

Wynagrodzenia pracowników mieszczą się w przedziale od 4 tys. do 6,5 tys. zł netto. Dodatki funkcyjne dla dwóch kierowników wynoszą 400 zł brutto.

Dyrektor wskazywał, że zakres odpowiedzialności kierowników jest znacznie większy niż sugeruje wysokość dodatku. Chciałby zwiększyć zespół o osoby zajmujące się organizacją imprez, promocją, pozyskiwaniem środków i wynajmem.

Jednocześnie nie wyklucza dalszych redukcji. Największym zagrożeniem jest odejście ludzi z powodu nadmiaru obowiązków.

„Ja się boję utraty zespołu z powodu przeciążenia”.

Duża oferta mimo ograniczonych możliwości

Według dyrektora liczba własnych wydarzeń WOK wzrosła w ostatnich latach o około 300 proc. Ośrodek prowadzi zajęcia, warsztaty, kino i koncerty, choć zespół jest mniejszy niż wcześniej.

Z pojedynczych warsztatów skorzystało ponad 1000 osób. Na koncerty sprzedają się pełne sale. Dane te pokazują, że mieszkańcy są zainteresowani ofertą, a problem nie polega wyłącznie na braku odbiorców.

Promocja oparta na stronie i komunikacji internetowej

Ośrodek ogranicza wydatki na reklamę. Promocja odbywa się głównie przez stronę internetową i media społecznościowe.

Na wydarzenia drukowanych jest nie więcej niż 15 plakatów. To niewielka liczba jak na lokalną instytucję, lecz wynika z potrzeby oszczędzania.

Ten model komunikacji może docierać do stałych odbiorców. Trudniej dzięki niemu dotrzeć do osób, które nie śledzą profili WOK ani lokalnych stron.

Wakacyjna oferta przyciąga setki osób

Dużym zainteresowaniem cieszyła się bezpłatna oferta wakacyjna. Szczególną popularność zyskało kino wakacyjne.

Na pojedyncze seanse przychodziło po około 400 osób. Nie wszyscy mieścili się w sali widowiskowej, dlatego część zainteresowanych musiała odejść bez seansu.

WOK chciał organizować podwójne pokazy. Ograniczeniem pozostawały koszty i mała sala kinowa.

Program zależny od możliwości finansowych

Dyrektor mówił, że popularność oferty pokazuje potencjał ośrodka. Jednocześnie repertuar i wydarzenia muszą być dopasowane do możliwości finansowych.

Przy wyborze artystów liczy się nie tylko rozpoznawalność, lecz także cena. Dotyczy to zwłaszcza imprez plenerowych, które wymagają większego budżetu i niosą ryzyko słabszej sprzedaży lub frekwencji.

„Możemy robić jeszcze więcej, a nie jesteśmy w stanie i mam wrażenie, że zamykam się trochę rozwojowo”.

Dlaczego na Festiwalu Miodu i Chleba wystąpił Norbi

Wybór artysty stał się tematem komentarzy. Dyrektor tłumaczył go rozpoznawalnością piosenek oraz tym, że występ mieścił się w możliwościach finansowych ośrodka.

„Były komentarze, dlaczego Norbi? Bo ma rozpoznawalne piosenki, a przy okazji nas na niego stać”.

Dyrektor podawał, że koncert plenerowy zespołu w miarę rozpoznawalnego kosztuje około 50 tys. zł. Do organizacji Festiwalu Miodu i Chleba gmina dołożyła około 25 tys. zł.

Oszczędności widoczne w codziennej pracy

Ograniczenia budżetu widać także przy małych zakupach. Podczas warsztatów dzieci miały malować gipsowe żółwie. Czarne figurki były tańsze od białych, więc animator kupił czarne i sam przemalował je na biało.

Animator jeździ po kilku sklepach w Warszawie, by znaleźć materiały na promocjach. Zamiast kupować gotowe formy do zajęć, wykonuje je własnoręcznie.

W reżyserce, gdzie znajduje się pokój socjalny, trzeba wyłączać lodówkę podczas imprez. Urządzenie pracuje tak głośno, że przeszkadza w wydarzeniach.

Przez dwa dni dyrektor szukał w budżecie pieniędzy na wyjazd zespołu „Oberek” na ogólnopolski przegląd. Zespół zdobył tam prestiżową nagrodę.

Remont kina i inne potrzeby inwestycyjne

Obecnie trwa modernizacja sali kinowej. Dyrektor określił remont jako „skok cywilizacyjny”. Fotele miały 13 lat, lecz były kupione jako chińskie, używane.

W sali widowiskowej wykonano ekspertyzę techniczną sufitu. Prowadzone są także odkrywki służące ocenie stanu fundamentów.

Pomieszczenia administracyjne i galeria nadal czekają na remont. Dyrektor stara się również o dotację na nowy projektor, który jest na granicy wydolności.

Środki zewnętrzne i projekt za 3,1 mln zł

W tym roku WOK pozyskał 79 tys. 840 zł z KPO, 130 tys. zł z PISF oraz 200 tys. zł w ramach współpracy z organizacją pozarządową.

Wniosek o kolejne środki unijne od marszałka województwa przeszedł etap formalny. Wartość projektu wynosi 3,1 mln zł.

Pieniądze miałyby zostać przeznaczone między innymi na malowanie, wymianę wykładzin, foteli, kulis i horyzontu scenicznego.

Za mało miejsca na obecną ofertę

Finanse i kadry to nie jedyne problemy. Radny Waldemar Karłowicz wskazał, że trzecią bolączką jest baza lokalowa.

Sala kinowa mieści zaledwie 55 osób. Sale do ćwiczeń mają po 15–20 miejsc. Przy pełnych salach, dużej liczbie warsztatów i rosnącej liczbie wydarzeń ograniczenia są wyraźne.

Obecny budynek ma około 55 lat. Remonty mogą poprawić jego stan, ale nie zwiększą w pełni dostępnej powierzchni.

Postulat budowy nowego ośrodka kultury

Dyrektor proponuje rozpoczęcie procesu budowy nowego domu kultury w Wyszkowie. W jego ocenie potrzebne byłyby dwie sale kinowe, sala widowiskowa na 600 osób oraz większe sale do ćwiczeń.

Rozbudowa obecnej siedziby przy ul. Prostej jest technicznie trudna z uwagi na ograniczone miejsce i ukształtowanie budynku. W dyskusji pojawiła się także kwestia nadbudowy, lecz niedawno wymieniono dach.

„To nie jest mój budynek i moje zadania. Ja i tak już robię ekspertyzy sufitu w sali widowiskowej, robimy odkrywki w celu oceny stanu fundamentów. Sami pozyskaliśmy pieniądze na remont kina. No już budowy nowego ośrodka nie udźwigniemy”.

Stajnie i hala sportowa jako możliwe uzupełnienie

Podczas dyskusji radni pytali o pomieszczenia stajni. Projektowana przestrzeń ma pełnić funkcję społecznego domu kultury, głównie dla organizacji pozarządowych.

Rozważano też możliwość wykorzystania dodatkowej powierzchni przy planowanej budowie hali sportowej przy Szkole Podstawowej nr 2 w Wyszkowie.

„Za każdą dodatkową powierzchnią powiem «tak»”.

Co na to burmistrz i władze gminy

Rozmowa o finansach WOK prowadzi do pytania o podział odpowiedzialności. Dyrektor zarządza działalnością ośrodka, lecz budżet i decyzje dotyczące inwestycji zależą także od władz gminy.

Radny Waldemar Karłowicz zapytał: „Jest nad panem burmistrz. On wie o tym wszystkim?”. W przekazanym materiale nie ma osobnej odpowiedzi burmistrza ani stanowiska burmistrza.

Dyrektor odpowiedział, że WOK działa w ramach obecnego budżetu, a dotacja i budżet ośrodka są mniejsze niż w przypadku biblioteki.

„No mamy taki budżet jaki mamy. Gdyby on rósł co roku... A my mamy mniejszą dotację i mniejszy budżet od biblioteki. Ja się cieszę, że to jest w tym budżecie jeszcze jakoś funkcjonuję w tym ośrodku”.

Przeczytaj szerszy kontekst samorządowy

Problemy Hutnika są częścią lokalnej rozmowy o budżecie, inwestycjach i priorytetach miasta. Szerszy materiał pomaga zobaczyć, jak temat kultury łączy się z decyzjami władz.

Najczęstsze pytania o sytuację Hutnika

Wnioski: oferta jest większa niż możliwości

Obraz przedstawiony przez dyrektora łączy kilka problemów. Niższa dotacja ogranicza wydarzenia i zakupy. Mały zespół wykonuje wiele zadań naraz. Budynek wymaga remontów, a jego powierzchnia nie odpowiada skali zainteresowania mieszkańców.

Jednocześnie Hutnik prowadzi liczne zajęcia, przyciąga uczestników warsztatów i sprzedaje pełne sale na koncerty. To pokazuje, że popyt na kulturę istnieje.

Najważniejsze decyzje dotyczą teraz wysokości dotacji, cennika, zatrudnienia, pozyskiwania środków oraz przyszłości siedziby. Odpowiedź na te pytania należy do osób odpowiedzialnych za budżet gminy i planowanie inwestycji.